Heidi en Lijja geven samen les aan het Noorderpoort in een tandem als ervaringsdeskundige en docent. Ze leiden de nieuwe lichtingen ervaringsdeskundigen op. Ze bereiden de lessen ook samen voor. Waar Lijja meer de theoretische kant belicht, zorgt Heidi vanuit haar eigen beleving voor de praktische vertaling daarvan. Ook voelt Heidi soms aan dat sommige thema’s nog niet helemaal herkend worden in de klas en zorgt dat dit in de les nog weer verder uitgewerkt wordt. De samenwerking tussen Heidi en Lijja is een goed voorbeeld van de toegevoegde waarde van een ervaringsdeskundige samen met een professional.

Ze zijn opgeleid door de Link in België en gebruiken tijdens de lessen het materiaal van de Link.

Hoe zijn jullie hierbij betrokken geraakt?
Heidi: “Ik kom uit generatiearmoede. Na mijn scheiding heb ik een bijstandsuitkering moeten aanvragen, maar ik wilde graag verder. Ik gaf aan dat ik niet verder kwam, want ik had onvoldoende vooropleiding om verder te studeren en geen adequate werkervaring. De reactie daarop was steeds dat er geen budget voor een opleiding was en dat ik 40 uur per week beschikbaar moest zijn voor werk.
Toen deze opleiding ging starten, dacht mijn werkcoach aan mij. Ik zat in de eerste groep mensen die door de Link uit België opgeleid zijn.”

Lijja: “Ik ben al jarenlang docent aan het Noorderpoort. Omdat ik vaak met kwetsbare groepen werkte, vonden ze vanuit het Noorderpoort dat ik daar geschikt voor was.  Ook ik heb de opleiding van de Link gevolgd.”

Niet iedereen kan meedoen. Om mee te kunnen doen aan deze opleiding wordt er een selectie met een uitgebreide intake gedaan door ZIVA/Stichting Mens en Maatschappij en de tandem van Noorderpoort. De aanmelding gaat via gemeenten. Deze selectie wordt gedaan omdat het een emotioneel zware opleiding is. Voor ervaringsdeskundigen is er nog een voorwaarde: je moet uit generatiearmoede komen. Dus je ouders en grootouders hebben ook in armoede geleefd.
Ook zegt Heidi: “Je moet wel aan je zelf willen werken, je moet sterk genoeg zijn om te kunnen en willen luisteren. Je moet verder willen komen. Je moet ook voor jezelf durven opkomen, met begrip voor de andere partij.”

De aanpak is erop gericht dat de ervaringsdeskundige een baan krijgt en uit de uitkering komt. Ook vergroten ze hun netwerk, groeit hun zelfvertrouwen en stralen ze meer positiviteit en kracht uit naar hun kinderen, familie en omgeving. Een rimpel die sociaal gezien een vloedgolf kan worden. Maar wat heeft de aanpak Lijja en Heidi tot nu toe nog meer opgeleverd?

Lijja: “Ik ben toch wel anders naar de problematiek gaan kijken. Ik wist het allemaal wel, dacht ik, maar ik ga er nu veel genuanceerder mee om. Je zegt dingen ook anders. Je krijgt meer inzicht in wat het echt met mensen doet.
Ik merk aan collega-professionals dat armoede over een kam geschoren wordt. Er wordt heel erg gekeken naar de financiële kant van armoede. Wij willen ook graag voorlichting geven aan onze collega’s, om ook het sociale aspect naar voren te brengen, zodat ze ook daar begrip voor krijgen. Hopelijk leren collega’s dan ook wat generatiearmoede met je doet.”

Deze aanpak is heel waardevol, voor welke organisatie dan ook. Het anders kijken, maar ook sneller de juiste acties uitzetten bij mensen in generatiearmoede, zodat ook zij beter en sneller geholpen kunnen worden, is uiteindelijk ook pure tijd- en geldwinst.

Heidi: “Het heeft me heel veel geleerd. Onze kracht wordt vaak niet gezien. Ik heb geleerd dat wij ontzettend hard moeten werken om überhaupt ‘gewoon’ mee te kunnen doen. En deze aanpak heeft me laten zien dat ik daar eerder nooit erkenning voor kreeg. Wij zijn heel sterk, maar nooit heeft iemand me dat verteld of laten zien. Het is nu voor het eerst dat ik zie dat ik heel krachtig ben. Je leert jezelf en de wereld om je heen beter begrijpen en neemt daardoor een andere plek in, in de maatschappij. Mensen komen door deze aanpak echt sterker uit armoede.”

Maar wat doe jij dan nu anders dan jouw ouders?
“Ik heb heel erg de drijfveer dat ik wil dat mijn kinderen het beter hebben dan ik. Dat hadden mijn ouders ook wel, maar mijn ouders hadden nog te veel ballast van hun eigen jeugd aan hun schouders hangen. Ik laat die ballast me niet meer naar beneden trekken, en de opleiding heeft me daar echt bij geholpen om dat niet te laten gebeuren.

Ik wil niet weggooien wat ik heb meegemaakt, maar ik wil niet dat het me in negatieve zin beïnvloed. Ik wil het juist gebruiken voor mijn werk.
Ik hoop dat er echt meer inzicht komt, voorbij het financiële. Het is prachtig dat er manieren zijn om een schoolreisje te regelen voor kinderen in armoede, maar wat vergeten wordt is wat het met jou als kind doet om geld te moeten vragen aan je ouders, terwijl je weet dat het geld er niet voor is. En de schaamte die je hebt op school als jij moet vertellen dat jij niet mee kan. Dus juist inzicht geven in wat er allemaal gepaard gaat met generatiearmoede, de sociale uitsluiting en die aspecten leren herkennen.”

Heidi: “Je hebt als ervaringsdeskundige nog wel vaak het gevoel dat je aan het kortste eind trekt. Je hebt een tijdelijk contract, verdient minder dan de professional. De waarde van ervaringsdeskundigheid is niet vastgelegd. Je wilt gewoon graag gewaardeerd worden, net als de professional. Ervaringsdeskundigheid moet een status krijgen. Een aanvulling op wat er nu is.”